Η Ισπανική Ένωση Δήμων Ελαιοκαλλιέργειας (AEMO) δημοσίευσε την αναθεωρημένη έκδοση του 2026 της Μελέτης Κόστους Καλλιέργειας της Ελιάς, η οποία αποτελεί σημείο αναφοράς για τον ελαιοκομικό τομέα εδώ και περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια.
Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μέσο κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί κατά περίπου 57% τα τελευταία έξι χρόνια, γεγονός που οδηγεί σήμερα μεγάλο μέρος της ισπανικής ελαιοκαλλιέργειας να παράγει κάτω από το πραγματικό κόστος παραγωγής της, θέτοντας ιδιαίτερα σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των παραδοσιακών εκμεταλλεύσεων.
Ο ξηρικός υπερεντατικός ελαιώνας εντάσσεται για πρώτη φορά στη μελέτη
Η σημαντικότερη καινοτομία της έκδοσης του 2026 είναι η ένταξη, για πρώτη φορά, του ξηρικού υπερεντατικού ελαιώνα σε γραμμές (Olivar en Seto de Secano – OSS) ως ξεχωριστού παραγωγικού συστήματος, αντανακλώντας τις εξελίξεις που σημειώνονται στην ισπανική ελαιοκομία.
Με την προσθήκη αυτή, η μελέτη εξετάζει πλέον επτά διαφορετικά συστήματα καλλιέργειας, από τον παραδοσιακό ορεινό, μη μηχανοποιήσιμο ελαιώνα έως τον αρδευόμενο υπερεντατικό ελαιώνα, επιτρέποντας μια ομοιόμορφη σύγκριση της διάρθρωσης του κόστους για κάθε παραγωγικό μοντέλο.
Μια καθιερωμένη μεθοδολογία για την παρακολούθηση της εξέλιξης του κόστους
Η μελέτη διατηρεί τη μεθοδολογία που ανέπτυξε η AEMO από την πρώτη της έκδοση το 2010. Η προσέγγιση βασίζεται στις βέλτιστες καλλιεργητικές πρακτικές για κάθε σύστημα, στις μέσες αποδόσεις και σε ενιαία κριτήρια αξιολόγησης των καλλιεργητικών εργασιών, της χρήσης μηχανημάτων, της εργασίας, των αποσβέσεων και της αξίας της γης.
Η διατήρηση της ίδιας μεθοδολογίας επιτρέπει την αξιόπιστη παρακολούθηση της εξέλιξης του κόστους παραγωγής διαχρονικά και διευκολύνει τη σύγκριση μεταξύ των διαφορετικών τύπων ελαιώνα.
Το κόστος παραγωγής αυξήθηκε κατά 57% από το 2020
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης είναι η σημαντική αύξηση του κόστους παραγωγής κατά την περίοδο 2023–2026, κυρίως λόγω της αύξησης:
- του εργατικού κόστους,
- του κόστους των γεωργικών μηχανημάτων,
- της ενέργειας,
- και των λιπασμάτων.
Αν συνυπολογιστεί και η συσσωρευμένη αύξηση από το 2020, το συνολικό κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί κατά περίπου 57%, εξέλιξη χωρίς πρόσφατο ιστορικό προηγούμενο, η οποία συνδέεται στενά με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τη σημαντική αύξηση του κόστους των γεωργικών εισροών.
Μεγάλες διαφορές μεταξύ των συστημάτων καλλιέργειας
Η μελέτη επιβεβαιώνει για ακόμη μία φορά τη μεγάλη διαρθρωτική ανομοιογένεια της ισπανικής ελαιοκομίας.
Το συνολικό κόστος παραγωγής κυμαίνεται από:
- 3,08 €/κιλό ελαιολάδου στον αρδευόμενο υπερεντατικό ελαιώνα,
- έως 5,31 €/κιλό στον παραδοσιακό, μη μηχανοποιήσιμο ξηρικό ελαιώνα.
Ανάμεσα στα δύο αυτά άκρα βρίσκονται:
- Ξηρικός υπερεντατικός ελαιώνας: 3,17 €/κιλό
- Εντατικός αρδευόμενος ελαιώνας: 3,20 €/κιλό
- Εντατικός ξηρικός ελαιώνας: 3,52 €/κιλό
- Παραδοσιακός μηχανοποιήσιμος αρδευόμενος ελαιώνας: 4,18 €/κιλό
- Παραδοσιακός μηχανοποιήσιμος ξηρικός ελαιώνας: 4,67 €/κιλό
Η μελέτη επιβεβαιώνει επίσης ότι η συγκομιδή εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο κόστος στους παραδοσιακούς ελαιώνες, ενώ στις αρδευόμενες εκμεταλλεύσεις το κόστος άρδευσης αντιπροσωπεύει ένα ιδιαίτερα σημαντικό μέρος των συνολικών δαπανών.
Η κερδοφορία του παραδοσιακού ελαιώνα εξακολουθεί να πιέζεται
Τα συμπεράσματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία υπό τις σημερινές συνθήκες της αγοράς.
Με μέση σταθμισμένη τιμή παραγωγού 3,26 €/κιλό ελαιολάδου, η οποία αφορά το σύνολο των κατηγοριών εξαιρετικά παρθένο, παρθένο και λαμπάντε, η πλειονότητα των ισπανικών ελαιώνων παράγει σήμερα κάτω από το πραγματικό κόστος παραγωγής.
Σύμφωνα με την AEMO, η κατάσταση αυτή επηρεάζει κυρίως τον παραδοσιακό και δύσκολα μηχανοποιήσιμο ελαιώνα, ενώ περιορίζει την κερδοφορία ακόμη και μέρους των εντατικών εκμεταλλεύσεων, θέτοντας σε κίνδυνο τη συνέχιση της λειτουργίας εκμεταλλεύσεων που διαδραματίζουν καθοριστικό οικονομικό, κοινωνικό, περιφερειακό και περιβαλλοντικό ρόλο.
Ένα εργαλείο αναφοράς για τη λήψη αποφάσεων
Με τη νέα αυτή έκδοση, η AEMO επιβεβαιώνει τον στόχο της να προσφέρει στον κλάδο ένα ανεξάρτητο και ενιαίο τεχνικό εργαλείο, το οποίο θα υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων από παραγωγούς, συνεταιρισμούς, ελαιοτριβεία, δημόσιες αρχές και ερευνητές.
Η μελέτη υπολογίζει το συνολικό κόστος παραγωγής με βάση τρεις βασικές οικονομικές κατηγορίες:
- τα άμεσα λειτουργικά έξοδα της εκμετάλλευσης,
- τις αποσβέσεις των επενδύσεων,
- και την αξία (ή πρόσοδο) της γεωργικής γης.
Με αυτόν τον τρόπο παρέχει μια ολοκληρωμένη και ρεαλιστική εκτίμηση του πραγματικού κόστους παραγωγής ενός κιλού ελαιολάδου για κάθε ένα από τα συστήματα καλλιέργειας που εξετάζονται.
Πηγή: Oleorevista
