Η κλιμάκωση των δασμών και η αναδιάρθρωση των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων έχουν πάψει να αποτελούν εξωτερικό παράγοντα και έχουν μετατραπεί σε μεταβλητή που επηρεάζει την καθημερινή διαχείριση των επιχειρήσεων. Σχεδόν οι μισές εταιρείες logistics και μεταφορών (48%) και συσκευασίας (44%) χρειάστηκε ήδη να επαναδιαπραγματευτούν συμβάσεις με διεθνείς πελάτες ή προμηθευτές κατά τους τελευταίους 12 μήνες.
Αυτό προκύπτει από τη μελέτη «Από τη διαταραχή στην προσαρμογή: διάγνωση του ισπανικού κλάδου logistics και συσκευασίας απέναντι στη νέα παγκόσμια εμπορική τάξη», που εκπονήθηκε από τις Logistics & Automation και Empack, με βάση την κατάσταση που καταγράφηκε τον Ιούνιο του 2026. Η ανάλυση αποτυπώνει ένα περιβάλλον σταδιακής προσαρμογής, αλλά με αυξανόμενη πίεση στο κόστος, την προμήθεια, τις συμβάσεις και την κανονιστική συμμόρφωση.
Συμβάσεις υπό πίεση
Στους κλάδους logistics και μεταφορών, ο αντίκτυπος των αλλαγών στους δασμούς έχει ήδη μεταφερθεί στους εμπορικούς όρους. Το 31% των επιχειρήσεων χρειάστηκε να επαναδιαπραγματευτεί περιστασιακά συμβάσεις με διεθνείς πελάτες ή προμηθευτές, ενώ ένα ακόμη 17% δηλώνει ότι έχει αντιμετωπίσει ευρύτερες και σημαντικές επιπτώσεις.
Οι νέοι δασμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ορισμένα κινεζικά προϊόντα, καθώς και οι δασμοί που εφαρμόζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε ευρωπαϊκά προϊόντα, συγκαταλέγονται στους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Ωστόσο, το 43% των εταιρειών δηλώνει ότι δεν έχει ακόμη αντιμετωπίσει άμεσες επιπτώσεις.
Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις με τους προμηθευτές, το 27% έχει προχωρήσει σε επιμέρους προσαρμογές, ενώ το 19% εξακολουθεί να αξιολογεί πιθανές αλλαγές. Το 43% δεν έχει εντοπίσει σημαντικές μεταβολές στη διαχείριση των τελωνειακών διαδικασιών, αν και το 16% έχει ήδη επωμιστεί πρόσθετο κόστος συμμόρφωσης με τις κανονιστικές απαιτήσεις.
Τεχνολογία και ιχνηλασιμότητα
Η πιθανή μετεγκατάσταση της παραγωγής προς την Ευρώπη δεν αντιμετωπίζεται με ενιαίο τρόπο από τις επιχειρήσεις. Οι μισές εταιρείες logistics θεωρούν ότι αυτή η τάση δεν επηρεάζει το επιχειρηματικό τους μοντέλο. Μεταξύ των εταιρειών που αντιλαμβάνονται αυξημένη ζήτηση για μεγαλύτερη εγγύτητα στην παραγωγή, το 22% εξετάζει αλλαγές στα δίκτυα logistics.
Μεταξύ των προτεραιοτήτων περιλαμβάνονται η τεχνολογική ολοκλήρωση, η ιχνηλασιμότητα και η δυνατότητα αποθήκευσης και διανομής. Ως εκ τούτου, η προσαρμογή δεν περιορίζεται στην αύξηση της φυσικής δυναμικότητας, αλλά περιλαμβάνει επενδύσεις με στόχο τη βελτίωση της ορατότητας και της ευελιξίας των εφοδιαστικών αλυσίδων.
«Δεν υπάρχει ακόμη κατάρρευση, αλλά ήδη το 16% επωμίζεται πρόσθετο κόστος συμμόρφωσης», σημειώνει ο Óscar Barranco, γενικός διευθυντής της Easyfairs Iberia. Ο ίδιος επισημαίνει επίσης τη σημασία που αποκτούν η τεχνολογία και η ιχνηλασιμότητα για τις επιχειρήσεις που προσαρμόζουν τα δίκτυά τους.
Συσκευασία: ακριβότερες πρώτες ύλες
Στον κλάδο της συσκευασίας, η πίεση επικεντρώνεται κυρίως στις πρώτες ύλες και στην προσαρμογή των εφοδιαστικών αλυσίδων. Το 32% των επιχειρήσεων έχει επαναδιαπραγματευτεί περιστασιακά διεθνείς συμβάσεις, ενώ το 12% δηλώνει ότι έχει αντιμετωπίσει ευρείες επιπτώσεις στους εμπορικούς του όρους.
Τα πλαστικά και οι ρητίνες είναι οι πρώτες ύλες που αναγνωρίζονται από τις περισσότερες επιχειρήσεις ως πηγή αυξήσεων κόστους ή προβλημάτων εφοδιασμού, με ποσοστό 42% των απαντήσεων. Ακολουθούν το χαρτόνι και το χαρτί (28%) και το αλουμίνιο και άλλα μέταλλα (27%).
Η αντίδραση των επιχειρήσεων παραμένει μέχρι στιγμής σταδιακή. Το 46% εξακολουθεί να συνεργάζεται με τους υφιστάμενους προμηθευτές του, ενώ το 26% εξετάζει εναλλακτικές λύσεις εντός της ΕΕ ή σε γειτονικές χώρες. Μόλις το 8% έχει ήδη μεταφέρει μέρος της βάσης των προμηθευτών του.
Για βιομηχανίες τροφίμων, όπως η ελαιοκομική, αυτή η εξέλιξη έχει άμεση σημασία: το κόστος και η διαθεσιμότητα των υλικών συσκευασίας προστίθενται σε μια αλυσίδα αξίας στην οποία επηρεάζουν επίσης τα διεθνή logistics, οι κανονιστικές απαιτήσεις και η ανάγκη διατήρησης της ανταγωνιστικότητας του τελικού προϊόντος.
Το PPWR προσθέτει κανονιστική πίεση
Στην πίεση που ασκείται στις πρώτες ύλες προστίθεται η εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασίας (PPWR). Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 εφαρμόζεται γενικά από τις 12 Αυγούστου 2026, αν και οι επιμέρους υποχρεώσεις του έχουν διαφορετικά και σταδιακά χρονοδιαγράμματα εφαρμογής.
Η μελέτη επισημαίνει ότι το 28% των επιχειρήσεων συσκευασίας εξακολουθεί να μη γνωρίζει τον νέο κανονισμό ή θεωρεί ότι δεν το αφορά. Ένα ακόμη 24% αξιολογεί τον αντίκτυπό του ως χαμηλό ή διαχειρίσιμο, ενώ το 22% έχει ήδη επωμιστεί πρόσθετο κόστος από την προσαρμογή των διαδικασιών του.
Ο PPWR θεσπίζει ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις συσκευασίες, με απαιτήσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη βιωσιμότητα, τη σύνθεση, την ανακυκλωσιμότητα, την επισήμανση και την τεκμηρίωση συμμόρφωσης. Ορισμένες απαιτήσεις εφαρμόζονται ήδη από τον Αύγουστο του 2026, ενώ άλλες θα τεθούν σε ισχύ τα επόμενα χρόνια.
Καινοτομία με επιφυλάξεις
Ο συνδυασμός δασμολογικής πίεσης και κανονιστικών απαιτήσεων δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε σημαντική αύξηση των επενδύσεων σε νέα υλικά. Το 48% του κλάδου θεωρεί πρόωρο να εκτιμηθεί εάν οι δύο αυτές συνθήκες επιταχύνουν την καινοτομία στη συσκευασία, ενώ μόλις το 11% δηλώνει ότι επενδύει ενεργά σε νέες λύσεις.
Η κατάσταση αποτυπώνει μια κατά κύριο λόγο συντηρητική στρατηγική: διατήρηση των υφιστάμενων προμηθευτών, αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων και σταδιακή προσαρμογή των διαδικασιών, ενώ οι επιχειρήσεις αναμένουν μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με την εξέλιξη του διεθνούς εμπορίου και του κανονιστικού πλαισίου.
Περισσότερη επιφυλακτικότητα παρά ρήξη
Παρά τη συσσωρευμένη πίεση, η μελέτη δεν αποτυπώνει ένα σενάριο άμεσης ρήξης των επιχειρηματικών μοντέλων. Το 37% των επιχειρήσεων logistics και μεταφορών και το 41% των επιχειρήσεων συσκευασίας θεωρεί ακόμη πρόωρο να καθοριστεί εάν το νέο περιβάλλον θα προκαλέσει μόνιμες αλλαγές.
Μεταξύ των εταιρειών που προβλέπουν μετασχηματισμούς, η πλειονότητα τους θεωρεί σταδιακούς και διαχειρίσιμους: 31% στον κλάδο logistics και μεταφορών και 30% στον κλάδο συσκευασίας. Μόλις το 9% και το 8%, αντίστοιχα, τους χαρακτηρίζει ως μη αναστρέψιμη διαρθρωτική αλλαγή.
Η επιφυλακτικότητα αυτή συνυπάρχει με μια αμφίσημη αντίληψη για το διεθνές περιβάλλον. Το 53% των επιχειρήσεων logistics και το 59% των επιχειρήσεων συσκευασίας το θεωρούν συνδυασμό απειλής και ευκαιρίας.
Αμφισβητείται η ευρωπαϊκή αντίδραση
Η αξιολόγηση της θεσμικής αντίδρασης της Ευρώπης αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της μελέτης. Μόλις το 2% των εταιρειών logistics και το 1% των επιχειρήσεων συσκευασίας θεωρεί επαρκή και κατάλληλη τη δράση των ευρωπαϊκών θεσμών απέναντι στις εμπορικές και δασμολογικές εντάσεις.
Το αποτέλεσμα αυτό έρχεται σε αντίθεση με μια επιχειρηματική πραγματικότητα στην οποία οι εταιρείες ήδη προσαρμόζουν συμβάσεις, προμηθευτές και διαδικασίες, χωρίς να περιμένουν να εξαλειφθεί η αβεβαιότητα.
Για τον Óscar Barranco, η κατάσταση επιβεβαιώνει ότι η αβεβαιότητα έχει ενσωματωθεί στη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η ικανότητα συνδυασμού εμπορικής ευελιξίας και έγκαιρης προσαρμογής στις κανονιστικές απαιτήσεις θα αποτελέσει, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της Easyfairs Iberia, σημαντικό παράγοντα για την εξέλιξη των επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια.
Η ανάλυση θα αποτελέσει ένα από τα θέματα που θα συζητηθούν στις επόμενες διοργανώσεις των Logistics & Automation και Empack, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στις 11 και 12 Νοεμβρίου στο IFEMA Madrid, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κλάδοι των logistics, της συσκευασίας και της βιομηχανίας τροφίμων αντιμετωπίζουν από κοινού ένα ολοένα πιο σύνθετο εμπορικό και κανονιστικό περιβάλλον.
Πηγή: Oleorevista
