Το Υπουργείο Τροφίμων και Γεωργίας της Πολιτείας της Καλιφόρνιας (CDFA) δημοσίευσε τις «Προδιαγραφές Κατηγοριοποίησης και Επισήμανσης για το Ελαιόλαδο, το Ραφιναρισμένο Ελαιόλαδο και το Πυρηνέλαιο 2026-2027». Το νέο κείμενο, το οποίο θα ισχύει έως τις 30 Ιουνίου 2027, εκτός εάν τροποποιηθεί νωρίτερα, καθορίζει τα κριτήρια κατηγοριοποίησης, ποιότητας, καθαρότητας, συσκευασίας, επισήμανσης και ιχνηλασιμότητας που εφαρμόζονται στον κλάδο της Καλιφόρνιας.
Ποιους αφορά
Οι νέες προδιαγραφές εφαρμόζονται στους επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στην επεξεργασία ή εμπορία ελαιολάδου στην Καλιφόρνια, διακινώντας τουλάχιστον 5.000 γαλόνια ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 17.261 κιλά ή 17,3 τόνους, για εμπορική διάθεση. Οι επιχειρήσεις που διακινούν μικρότερες ποσότητες εξαιρούνται από την υποχρεωτική εφαρμογή των κανόνων, έχουν ωστόσο τη δυνατότητα να συμμετέχουν εθελοντικά στο πρόγραμμα δειγματοληψίας και αναλύσεων της Επιτροπής Ελαιολάδου της Καλιφόρνιας (OOCC).
Στόχος είναι η διασφάλιση της ποιότητας του ελαιολάδου που παράγεται στην Καλιφόρνια, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των αγοραστών και των καταναλωτών, καθώς και η παροχή αξιόπιστων πληροφοριών σχετικά με την κατηγορία και την ποιότητα του προϊόντος.
Κατηγορίες ελαιολάδου
Η νομοθεσία καθορίζει μια σαφή ιεράρχηση των κατηγοριών ελαιολάδου:
- Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο: Πρέπει να παρουσιάζει μέγιστη οξύτητα 0,5 g/100 g, εκφρασμένη σε ελαϊκό οξύ, και διάμεση τιμή ελαττωμάτων ίση με μηδέν.
- Παρθένο ελαιόλαδο: Επιτρέπεται να έχει μέγιστη οξύτητα 1,0 g/100 g και διάμεση τιμή ελαττωμάτων έως 2,5. Και οι δύο παραπάνω κατηγορίες είναι κατάλληλες για κατανάλωση χωρίς να απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία.
- Ακατέργαστο ελαιόλαδο: Κατατάσσεται σε αυτή την κατηγορία όταν παρουσιάζει οξύτητα μεγαλύτερη από 1,0 g/100 g ή διάμεση τιμή ελαττωμάτων μεγαλύτερη από 2,5. Δεν είναι κατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση χωρίς προηγούμενη εξευγενιστική επεξεργασία και πρέπει να οδηγείται προς ραφινάρισμα ή τεχνικές χρήσεις.
- Μείγμα ραφιναρισμένου ελαιολάδου: Αποτελείται από ραφιναρισμένο ελαιόλαδο και παρθένο ή εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο. Πρέπει να παρουσιάζει μέγιστη οξύτητα 0,8 g/100 g και διάμεση τιμή ελαττωμάτων έως 2,5.
- Ραφιναρισμένο ελαιόλαδο: Προκύπτει από την εξευγενιστική επεξεργασία ελαιολάδου, συμπεριλαμβανομένης της απόσμησης, χωρίς να μεταβάλλεται η αρχική γλυκεριδική του δομή. Η μέγιστη οξύτητα καθορίζεται σε 0,3 g/100 g.
- Μείγμα ραφιναρισμένου πυρηνελαίου: Συνδυάζει ραφιναρισμένο πυρηνέλαιο με παρθένο ή εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο. Πρέπει να παρουσιάζει μέγιστη οξύτητα 0,8 g/100 g και διάμεση τιμή ελαττωμάτων έως 2,5.
- Ραφιναρισμένο πυρηνέλαιο: Προκύπτει από την εξευγενιστική επεξεργασία ακατέργαστου πυρηνελαίου και πρέπει να παρουσιάζει μέγιστη οξύτητα 0,3 g/100 g.
- Ακατέργαστο πυρηνέλαιο: Πρέπει να υποβληθεί σε ραφινάρισμα πριν από την κατανάλωσή του. Η νομοθεσία απαγορεύει την επισήμανση οποιουδήποτε πυρηνελαίου ως ελαιολάδου και το κατατάσσει χαμηλότερα στην ποιοτική ιεράρχηση από το ελαιόλαδο και το ραφιναρισμένο ελαιόλαδο.
Παράμετροι ποιότητας και καθαρότητας
Το κείμενο καθορίζει ανώτατα όρια για παραμέτρους όπως η ελεύθερη οξύτητα, ο αριθμός υπεροξειδίων, η απορρόφηση στο υπεριώδες φάσμα, η υγρασία, οι αδιάλυτες προσμείξεις, οι πυροφαιοφυτίνες, οι διακυλογλυκερόλες και η οξειδωτική σταθερότητα.
Ειδικότερα, για το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, ο αριθμός υπεροξειδίων δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τα 15 meq O₂/kg, ενώ η τιμή K270 περιορίζεται στο 0,22.
Παράλληλα, προβλέπονται έλεγχοι γνησιότητας με βάση τις στερόλες, τα κηρώδη συστατικά, τα trans λιπαρά οξέα, τα στιγμασταδιένια, τη 2-γλυκερυλομονοπαλμιτίνη και τα βαρέα μέταλλα. Οι συγκεκριμένες αναλύσεις συμβάλλουν στον εντοπισμό προσμίξεων με άλλα φυτικά έλαια, διεργασιών επανεστεροποίησης ή αλλοιώσεων που συνδέονται με τη διαδικασία εξευγενισμού.
Επισήμανση και ονομασίες
Κάθε συσκευασία θα πρέπει να αναγράφει με ευδιάκριτο και ευανάγνωστο τρόπο, στο κύριο πεδίο της ετικέτας, την ακριβή κατηγορία του προϊόντος. Επιτρέπονται μόνο οκτώ επίσημες ονομασίες κατηγορίας, μεταξύ των οποίων το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, το παρθένο ελαιόλαδο, το ραφιναρισμένο ελαιόλαδο και το ραφιναρισμένο πυρηνέλαιο.
Απαγορεύονται χαρακτηρισμοί που ενδέχεται να παραπλανήσουν τον καταναλωτή, όπως «αγνό», «100% αγνό ελαιόλαδο», «ελαφρύ», «έξτρα ελαφρύ» ή «σούπερ παρθένο».
Όσον αφορά την προέλευση, εάν στην ετικέτα αναγράφεται η ένδειξη «ελαιόλαδο Καλιφόρνιας» ή αντίστοιχη διατύπωση, το 100% του ελαιολάδου θα πρέπει να προέρχεται από ελιές που έχουν καλλιεργηθεί στην πολιτεία. Εάν αναφέρεται συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, απαιτείται τουλάχιστον το 85% του ελαιολάδου να προέρχεται από αυτήν, ενώ σε περίπτωση αναφοράς συγκεκριμένου αγροκτήματος το ποσοστό πρέπει να ανέρχεται στο 100%.
Ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας
Η επισήμανση θα πρέπει υποχρεωτικά να περιλαμβάνει ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας, με την ένδειξη «Best If Used By» (κατά προτίμηση να καταναλωθεί έως), η οποία θα πρέπει να τεκμηριώνεται με τεχνικά στοιχεία. Εάν το μέγεθος της συσκευασίας δεν επιτρέπει την αναγραφή ολόκληρης της φράσης, μπορεί να χρησιμοποιείται η συντομογραφία «BB».
Στην ετικέτα θα πρέπει επίσης να αναφέρονται οι απαραίτητες συνθήκες συντήρησης, ώστε να διασφαλίζεται η εγκυρότητα της αναγραφόμενης ημερομηνίας.
Οι ενδείξεις «πρώτη ψυχρή πίεση», «ψυχρή έκθλιψη» ή «ψυχρή άλεση» επιτρέπονται αποκλειστικά για παρθένα και εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα που παράγονται με μηχανικές μεθόδους, χωρίς σημαντική θερμική αλλοίωση.
Ενισχυμένη ιχνηλασιμότητα
Όλες οι συσκευασίες θα πρέπει να φέρουν αριθμό παρτίδας, ο οποίος θα επιτρέπει την ιχνηλάτηση της προέλευσης του ελαιοκάρπου, των φυτοπροστατευτικών εφαρμογών, της επιχείρησης συγκομιδής, της μεταφοράς, της ποσότητας που παραδόθηκε στο ελαιοτριβείο, των αρχείων επεξεργασίας και ποιοτικού ελέγχου, καθώς και των τελικών παρτίδων που διατέθηκαν στην αγορά.
Τα αρχεία ιχνηλασιμότητας θα πρέπει να διατηρούνται για τουλάχιστον τρία χρόνια και να συμμορφώνονται με τα συστήματα ελέγχου που βασίζονται στις αρχές του HACCP (Ανάλυση Κινδύνων και Κρίσιμα Σημεία Ελέγχου), όπως προβλέπονται από την ομοσπονδιακή νομοθεσία των ΗΠΑ.
Δειγματοληψία και έλεγχοι
Η OOCC προβλέπει ότι όλες οι παρτίδες ελαιολάδου πρέπει να υποβάλλονται σε δειγματοληψία, αναλύσεις και κατηγοριοποίηση.
Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διενεργούν ετήσιες αναλύσεις σε όλες τις παρτίδες που διατηρούν στα αποθέματά τους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από προηγούμενες ελαιοκομικές περιόδους, και να κοινοποιούν τα αποτελέσματα έως τις 28 Φεβρουαρίου κάθε οικονομικού έτους.
Οι αναλύσεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται σε διαπιστευμένα εργαστήρια, σύμφωνα με επίσημες μεθόδους που αναγνωρίζονται από οργανισμούς όπως το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας (ΔΣΕ), η Αμερικανική Εταιρεία Χημικών του Ελαίου (AOCS), ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (ISO) και ο Codex Alimentarius.
Επιπτώσεις για τον κλάδο
Η επικαιροποίηση του κανονιστικού πλαισίου εδραιώνει ένα αυστηρότερο σύστημα προδιαγραφών για το ελαιόλαδο της Καλιφόρνιας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη γνησιότητα, την οργανοληπτική ποιότητα, τη συντήρηση και την ενημέρωση των καταναλωτών.
Για τους παραγωγούς, τις επιχειρήσεις τυποποίησης, τους εισαγωγείς και τους διανομείς, οι νέες απαιτήσεις συνεπάγονται την ανάγκη επανεξέτασης των συστημάτων ποιοτικού ελέγχου, ιχνηλασιμότητας, εργαστηριακών αναλύσεων, σχεδιασμού των ετικετών και τεκμηρίωσης των ημερομηνιών ελάχιστης διατηρησιμότητας.
Παράλληλα, η νομοθεσία θέτει σαφή όρια στην εμπορική επικοινωνία, καθώς οι αναφορές στην προέλευση, την ποικιλία, τη συγκομιδή και τη μέθοδο εξαγωγής του ελαιολάδου υπόκεινται σε συγκεκριμένες ελάχιστες ποσοστιαίες απαιτήσεις και υποχρεώσεις τεκμηρίωσης.
Πηγή: Oleorevista