Η Ομοσπονδιακή Ναυτιλιακή Επιτροπή των ΗΠΑ (FMC) προτείνει την επιβολή τελών ύψους 200.000 δολαρίων ανά ταξίδι σε πλοία ισπανικής σημαίας, καθώς και τον περιορισμό των εισαγωγών ελαιολάδου. Η πρόταση έρχεται μετά τον αποκλεισμό αμερικανικών πλοίων στο λιμάνι του Αλχεθίρας το 2024 και επαναφέρει την εμπορική πίεση στον ισπανικό ελαιοκομικό τομέα.
Δεν πρόκειται για έναν συμβατικό δασμό που έχει ήδη τεθεί σε ισχύ. Είναι μια πρωτοβουλία της Ομοσπονδιακής Ναυτιλιακής Επιτροπής (FMC), της αμερικανικής υπηρεσίας που ρυθμίζει τις θαλάσσιες μεταφορές, η οποία πρέπει να ολοκληρώσει τη σχετική διαδικασία προτού εφαρμοστεί. Εκτός από το ελαιόλαδο, οι περιορισμοί θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα κεραμικά, τα προϊόντα ομορφιάς και τα είδη ζαχαροπλαστικής ισπανικής προέλευσης.
Τι ακριβώς προτείνει η Ομοσπονδιακή Ναυτιλιακή Επιτροπή
Το κείμενο προβλέπει δύο τρόπους άσκησης πίεσης. Ο πρώτος αφορά την επιβολή τελών ύψους 200.000 δολαρίων ανά ταξίδι στα πλοία με ισπανική σημαία που επιθυμούν να προσεγγίσουν αμερικανικά λιμάνια. Ο δεύτερος αφορά τον περιορισμό της εισόδου ισπανικών προϊόντων, με το ελαιόλαδο να βρίσκεται μεταξύ εκείνων που στοχοποιούνται περισσότερο.
Εκτός από το ελαιόλαδο, ο κατάλογος περιλαμβάνει κεραμικά, προϊόντα ομορφιάς και είδη ζαχαροπλαστικής. Αφορμή για την πρωτοβουλία, σύμφωνα με την αμερικανική υπηρεσία, αποτελεί ο αποκλεισμός που υπέστησαν τα πλοία της στο λιμάνι του Αλχεθίρας το 2024, όταν δεν τους επετράπη να ελλιμενιστούν. Η FMC δεν έχει ακόμη καθορίσει οριστικό χρονοδιάγραμμα ούτε έχει μετατρέψει την πρόταση σε δεσμευτικό κανονισμό.
Το γεγονός ότι την πρωτοβουλία αναλαμβάνει μια ναυτιλιακή και όχι μια εμπορική υπηρεσία εξηγεί και την προσέγγιση που ακολουθείται. Η FMC παρεμβαίνει στη δραστηριότητα των πλοίων και στην πρόσβασή τους στα λιμάνια και, μέσω αυτής, επεκτείνει την πίεση στα προϊόντα. Για τους εξαγωγείς, το πρακτικό αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: υψηλότερο κόστος και περισσότερα εμπόδια στη διάθεση των εμπορευμάτων τους.
Η απαρχή της σύγκρουσης ανάγεται σε εκείνο το περιστατικό στο λιμάνι. Η αμερικανική υπηρεσία επαναφέρει το συγκεκριμένο γεγονός ως αιτιολόγηση για μέτρα που επηρεάζουν άμεσα τις εμπορικές ροές μεταξύ των δύο χωρών. Προς το παρόν, όλα βρίσκονται στο στάδιο της πρότασης. Δεν έχει εγκριθεί κανένα μέτρο.
Η πρόταση δεν ξεκινά από τον ελαιοκομικό τομέα, αλλά οι επιπτώσεις της θα μεταφέρονταν στις περιοχές που εξαρτώνται οικονομικά από το ελαιόλαδο.
Γιατί το ελαιόλαδο είναι το προϊόν που εκτίθεται περισσότερο στον κίνδυνο
Η Ισπανία συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους παραγωγούς ελαιολάδου παγκοσμίως, με εκτεταμένες ελαιοκαλλιέργειες στην Ανδαλουσία, την Καστίλλη-Λα Μάντσα και την Εξτρεμαδούρα. Οποιοδήποτε εμπόδιο στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ επηρεάζει άμεσα χιλιάδες γεωργικές εκμεταλλεύσεις και συνεταιρισμούς.
Η ελαιοκαλλιέργεια συνδέεται, άλλωστε, στενά με την τοπική οικονομία. Πολλά ελαιοτριβεία και συνεταιρισμοί βρίσκονται σε μικρούς δήμους, όπου το ελαιόλαδο στηρίζει την απασχόληση και την οικονομική δραστηριότητα. Ένας περιορισμός στις εισαγωγές μεταφράζεται σε λιγότερες παραγγελίες και μεγαλύτερη πίεση στις τιμές που λαμβάνουν οι παραγωγοί.
Το ελαιόλαδο δεν είναι το μοναδικό προϊόν που περιλαμβάνεται στον κατάλογο, ωστόσο είναι ένα από τα πιο ευαίσθητα, λόγω της σημασίας του για την αγροτική οικονομία. Σε αντίθεση με την κεραμική ή τα καλλυντικά, μεγάλο μέρος της αλυσίδας παραγωγής του βασίζεται σε οικογενειακές εκμεταλλεύσεις και συνεταιρισμούς που είναι διασκορπισμένοι σε ολόκληρη την επικράτεια.
Δεν είναι, επίσης, η πρώτη φορά που ο ισπανικός ελαιοκομικός τομέας στρέφει με ανησυχία το βλέμμα προς την Ουάσιγκτον. Η ίδια η παρουσίαση της είδησης υπογραμμίζει ότι η εμπορική πίεση επανέρχεται. Η αμερικανική αγορά αποτελεί έναν από τους βασικούς προορισμούς για το τυποποιημένο αλλά και το χύμα ελαιόλαδο, με αποτέλεσμα ένας μερικός αποκλεισμός να επηρεάζει σημαντικά τον σχεδιασμό της εμπορικής περιόδου.
Ποιες περιοχές επηρεάζονται
Οι επιπτώσεις θα γίνονταν περισσότερο αισθητές στις ελαιοκομικές περιοχές της Χαέν, της Κόρδοβα, της Θιουδάδ Ρεάλ και της Μπανταχόθ, όπου το ελαιόλαδο αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας. Εάν ο περιορισμός επιβεβαιωθεί, οι συνεταιρισμοί και τα ελαιοτριβεία θα έβλεπαν τις πωλήσεις τους να μειώνονται σε μια αγορά που απορροφά σημαντικό μέρος των εξαγωγών τους.
Οι πρώτοι που θα αισθάνονταν τις συνέπειες θα ήταν οι μικροί παραγωγοί, καθώς διαθέτουν λιγότερα περιθώρια για να αναζητήσουν εναλλακτικούς αγοραστές. Σε πολλά χωριά, η συγκομιδή και η έκθλιψη της ελιάς εξαρτώνται από τη δυνατότητα διάθεσης του ελαιολάδου εγκαίρως και σε ικανοποιητικές τιμές.
Ο κλάδος ζητά στενή παρακολούθηση της διαδικασίας και αναζήτηση εναλλακτικών εμπορικών διεξόδων. Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν την υποβολή παρατηρήσεων επί της πρότασης και τον διάλογο μεταξύ των αρμόδιων διοικήσεων. Θα πρέπει να διαπιστωθεί εάν η FMC θα διατηρήσει το αρχικό κείμενο ή θα το τροποποιήσει κατά την εξέτασή του.
Η αβεβαιότητα εμφανίζεται σε μια κρίσιμη περίοδο προετοιμασίας της επόμενης ελαιοκομικής περιόδου. Οι επιχειρήσεις του κλάδου χρειάζονται το συντομότερο δυνατόν σαφή εικόνα για το εάν η αμερικανική αγορά θα παραμείνει ανοιχτή, καθώς από αυτό εξαρτώνται οι εμπορικές συμφωνίες και ο προγραμματισμός των αποθεμάτων.
Πηγή: Moncloa
