Το Ισπανικό Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων (MAPA) δημοσίευσε σήμερα στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (BOE) την απόφαση που υποχρεώνει τα ισπανικά ελαιοτριβεία να αποσύρουν από την αγορά το 12% της παραγωγής ελαιολάδου, αρχής γενομένης από τον Νοέμβριο, για την ελαιοκομική περίοδο 2026/27. Σύμφωνα με τη σχετική διάταξη, η οποία εγκρίθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Αγροτικής Παραγωγής και Αγορών, το προϊόν θα πρέπει να παραμείνει αποθηκευμένο, σε ιδιόκτητες ή τρίτες εγκαταστάσεις, έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Η απόφαση προβλέπει ότι κάθε ελαιοτριβείο θα πρέπει να αποσύρει το 12% της σωρευτικής μηνιαίας παραγωγής του, ανεξαρτήτως κατηγορίας ελαιολάδου. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν ελεύθερα την κατηγορία του ελαιολάδου που θα αποσύρουν, καθώς και τον χώρο αποθήκευσής του, είτε σε δικές τους εγκαταστάσεις είτε σε εγκαταστάσεις τρίτων.
Το 12% θα υπολογίζεται επί της σωρευτικής μηνιαίας παραγωγής κάθε ελαιοτριβείου, ανεξαρτήτως κατηγορίας ελαιολάδου.
Ειδικότερα, το ποσοστό θα εφαρμοστεί από την έναρξη ισχύος της απόφασης και, συνεπώς, θα αφορά την παραγωγή που θα δηλωθεί για τον μήνα Νοέμβριο. Εξαιρείται η παραγωγή του Οκτωβρίου, δηλαδή του πρώτου μήνα της τρέχουσας ελαιοκομικής περιόδου.
Σε συνολικό επίπεδο, η απόσυρση εκτιμάται ότι θα αφορά περίπου 188.000 τόνους ελαιολάδου. Παράλληλα, η μηνιαία παραγωγή και τα τελικά αποθέματα κάθε ελαιοτριβείου θα πρέπει να δηλώνονται μέσω των καθιερωμένων καναλιών του Συστήματος Πληροφόρησης των Αγορών Ελαιολάδου (SIMO), σύμφωνα με όσα προβλέπει το Βασιλικό Διάταγμα 861/2018 της 9ης Ιουλίου.
Έλεγχοι στα ελαιοτριβεία και ενδεχόμενη αναθεώρηση
Το MAPA έχει ανακοινώσει ότι θα συσταθεί τεχνική ομάδα παρακολούθησης για τον έλεγχο εφαρμογής της απόφασης, η οποία θα εγκρίνει το σχετικό σχέδιο ελέγχων. Ο συντονισμός θα γίνεται από το Υπουργείο, ενώ η υλοποίηση θα ανατεθεί στις Αυτόνομες Κοινότητες, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.
Οι υπόχρεες επιχειρήσεις θα πρέπει να παρέχουν ανά πάσα στιγμή, εφόσον τους ζητηθεί από τις αρμόδιες αρχές, όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη συμμόρφωσή τους με τη νομοθεσία, καθώς και να διευκολύνουν τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων, εφόσον απαιτηθεί.
Η απόφαση θα μπορεί να τροποποιηθεί από τις 31 Δεκεμβρίου 2026 και μετά, ανάλογα με την εξέλιξη της παραγωγής.
Το Υπουργείο της Ισπανίας έχει δημοσιεύσει έγγραφο με συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις, προκειμένου να διευκρινίσει την πρακτική εφαρμογή του μέτρου.
Μηχανισμός για τη σταθεροποίηση της αγοράς
Υπενθυμίζεται ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση εφαρμόζει τον μηχανισμό που προβλέπεται στο άρθρο 5 της απόφασης για την εμπορία ελαιολάδου της τρέχουσας περιόδου, η οποία θεσπίστηκε με την Υπουργική Απόφαση APA/1145/2026 της 29ης Οκτωβρίου. Στόχος του είναι η ρύθμιση της προσφοράς, ώστε να βελτιωθεί και να σταθεροποιηθεί η λειτουργία της αγοράς ελαιολάδου.
Η ενεργοποίηση του μέτρου βασίζεται στις προβλέψεις για την παραγωγή και στα διαθέσιμα αποθέματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Αυτόνομων Κοινοτήτων, η παραγωγή της περιόδου 2026/27 αναμένεται να φτάσει τους 1.602.596 τόνους, αυξημένη κατά 23% σε σχέση με την προηγούμενη ελαιοκομική περίοδο. Εάν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη, θα πρόκειται για την τέταρτη μεγαλύτερη παραγωγή στην ιστορική σειρά καταγραφών.
Στην εκτίμηση αυτή προστίθενται τα αρχικά αποθέματα, τα οποία ανέρχονται σε 357.040 τόνους, αυξημένα κατά 23,3% σε σύγκριση με τα αποθέματα κατά την έναρξη της προηγούμενης περιόδου, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συστήματος Πληροφόρησης των Αγορών Ελαιολάδου (SIMO), που δημοσίευσε το Υπουργείο στις 28 Οκτωβρίου.
Η νομοθεσία για την εμπορία προβλέπει τη δυνατότητα απόσυρσης ελαιολάδου σε περιπτώσεις υπερπαραγωγής, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 1308/2013 για την Κοινή Οργάνωση των Αγορών (ΚΟΑ).
Ο μηχανισμός ενεργοποιείται όταν το άθροισμα της εκτιμώμενης παραγωγής της νέας περιόδου και των μεταφερόμενων αποθεμάτων της προηγούμενης φτάνει το 120% της μέσης παραγωγής των έξι προηγούμενων ελαιοκομικών περιόδων. Σύμφωνα με το Ισπανικό Υπουργείο Γεωργίας (MAPA), τα διαθέσιμα στοιχεία πληρούν το συγκεκριμένο κριτήριο.
Πηγή: Olimerca
