Με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ελιάς, το Ινστιτούτο Βιώσιμης Γεωργίας (IAS-CSIC) της Κόρδοβα παρουσιάζει ορισμένες από τις σημαντικότερες ερευνητικές του κατευθύνσεις για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας του ελαιώνα απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Οι ερευνητές Ραούλ δε λα Ρόσα, Χοσέ Αλφόνσο Γκόμεθ και Μπλάνκα Λάντα αναλογίζονται πώς η επιστήμη μπορεί να βοηθήσει αυτήν την εμβληματική καλλιέργεια της Μεσογείου να αντιμετωπίσει ένα ολοένα και πιο αβέβαιο μέλλον.
Η ελιά είναι δέντρο καλλιεργούμενο επί χιλιετίες στις ακτές της Μεσογείου, γνωστό για την ικανότητά της να προσαρμόζεται σε ένα μεταβαλλόμενο κλίμα, με περιόδους ξηρασίας, ακανόνιστες βροχοπτώσεις και μεγάλες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις. Παρ’ όλα αυτά, τις τελευταίες δεκαετίες, οι επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη έχουν εντείνει τη μεταβλητότητα του κλίματος, οδηγώντας στο γεγονός ότι, παρά την αύξηση της καλλιεργήσιμης έκτασης και την υιοθέτηση συστημάτων υπέρπυκνου ελαιώνα υψηλής παραγωγικότητας, η μέση παραγωγή έχει σταθεροποιηθεί ή ακόμη και μειωθεί σε ορισμένα έτη. Η αυξανόμενη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων αποτελεί τον κύριο λόγο που η πραγματική παραγωγή αποκλίνει από τη δυνητική, χρόνο με τον χρόνο.
Έρευνα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ελαιώνα
Το IAS-CSIC εργάζεται σε διάφορες ερευνητικές κατευθύνσεις που στοχεύουν στη βελτίωση της ικανότητας της ελιάς να αντέχει και να προσαρμόζεται σε αυτές τις ακραίες συνθήκες. Μία από αυτές επικεντρώνεται στη διαχείριση των φυτοκαλύψεων, οι οποίες συμβάλλουν στον περιορισμό της διάβρωσης του εδάφους, στην αύξηση της γονιμότητάς του και στη βελτίωση της διήθησης του νερού, χωρίς να ανταγωνίζονται την ίδια την ελιά υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής. Μια άλλη βασική γραμμή αφορά τη βελτιστοποίηση της δέσμευσης CO₂ στο έδαφος και τη βιομάζα των ελαιώνων, με την ανάπτυξη ακριβών και επαναλήψιμων μεθοδολογιών ποσοτικοποίησης.
Η αποδοτική διαχείριση του νερού αποτελεί επίσης προτεραιότητα. Εφαρμόζονται συστήματα παρακολούθησης με αισθητήρες στο χωράφι και απομακρυσμένες πλατφόρμες που επιτρέπουν τη βελτιστοποίηση της άρδευσης, μειώνοντας την κατανάλωση και βελτιώνοντας την παραγωγικότητα του ελαιώνα σε περιόδους παρατεταμένου υδατικού στρες.
Ολοκληρωμένες στρατηγικές κατά των ασθενειών της ελιάς
Το IAS-CSIC αναπτύσσει επίσης ολοκληρωμένες στρατηγικές διαχείρισης ασθενειών, συνδυάζοντας προληπτικά και θεραπευτικά μέτρα. Αυτές περιλαμβάνουν την έγκαιρη ανίχνευση παθογόνων, τον εντοπισμό ζωνών υψηλότερου κινδύνου, τη χρήση ανταγωνιστικών μικροοργανισμών, τη βελτίωση του μικροβιώματος της ελιάς και προηγμένα προγνωστικά μοντέλα που προβλέπουν την εξάπλωση ασθενειών υπό σενάρια κλιματικής αλλαγής. Οι έρευνες αυτές στοχεύουν στην αύξηση της ανθεκτικότητας της καλλιέργειας και στην προστασία της ποιότητας και ποσότητας της παραγωγής από νέες απειλές.
Επιλογή ποικιλιών ανθεκτικών στην υδατική καταπόνηση
Τέλος, το ινστιτούτο συμμετέχει σε πρόγραμμα επιλογής και δημιουργίας νέων ποικιλιών ελιάς, προσαρμοσμένων σε περιοριστικές συνθήκες νερού και στις προκλήσεις που θέτει η υπερθέρμανση του πλανήτη για τη βιωσιμότητα και παραγωγικότητα των ελαιώνων. Η ερευνητική αυτή γραμμή συνδυάζει γενετικές, φυσιολογικές και αγρονομικές γνώσεις, διασφαλίζοντας ότι ο ελαιώνας θα μπορέσει να διατηρήσει τη σημασία του—οικονομική και πολιτιστική—στα επόμενα χρόνια.
Πηγή; Oleorevista
