Η ελαιοκομική περίοδος 2026/2027 αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει η εσωτερική οργάνωση των ελαιοκομικών επιχειρήσεων και των ελαιοτριβείων στην ικανότητά τους να αντέχουν σε περιόδους κρίσης. Η σημαντική πτώση των τιμών χονδρικής που καταγράφηκε τους τελευταίους μήνες δεν επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο. Οι επιπτώσεις στις επιχειρήσεις διαφοροποιούνται σημαντικά, ανάλογα με τον τρόπο διαχείρισης της αγοράς του ελαιοκάρπου και της πώλησης του τελικού προϊόντος.
Ενώ οι περιφέρειες της Νότιας Ιταλίας, με επικεφαλής την Απουλία, την Καλαβρία, την Καμπανία και τη Βασιλικάτα, έχουν πρόσφατα συγκροτήσει έκτακτη ομάδα εργασίας για την αντιμετώπιση της κρίσης, σε συνεργασία με το Υπουργείο Γεωργίας, Επισιτιστικής Κυριαρχίας και Δασών και το Υπουργείο Επιχειρήσεων και Made in Italy, με στόχο να αποτρέψουν την οικονομική κατάρρευση ενός κλάδου που ασφυκτιά από την κατακόρυφη πτώση των τιμών, οι ελαιοκομικές επιχειρήσεις της Κεντρικής και Βόρειας Ιταλίας εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή.
Μόνο στην Απουλία, η οποία αντιπροσωπεύει σχεδόν το ήμισυ της εθνικής παραγωγής, εκτιμάται ότι η κατάρρευση των τιμών έχει εξανεμίσει περισσότερα από 150 εκατομμύρια ευρώ σε κεφάλαιο κίνησης στον τομέα της μεταποίησης.
Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο χονδρικής, το οποίο τον Οκτώβριο του 2025 διαπραγματευόταν στα 9,30–9,50 €/κιλό, υποχώρησε απότομα υπό την πίεση των αγορών και της κατανάλωσης. Έτσι, ήδη από την έναρξη της ελαιοκομικής περιόδου, οι επιχειρήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με σημαντικά απούλητα αποθέματα, με τις τιμές τον Οκτώβριο να υποχωρούν στα 4,00 €/κιλό.
Τα ελαιοτριβεία του Νότου λειτουργούν, στην πράξη, ως επιχειρήσεις που αγοράζουν οι ίδιες την πρώτη ύλη. Προμηθεύονται απευθείας τον ελαιόκαρπο από τους παραγωγούς, προκαταβάλλοντας μεγάλα χρηματικά ποσά, και αναλαμβάνουν οι ίδιες τον κίνδυνο της πώλησης του χύμα ελαιολάδου.
Σήμερα, με τα αποθέματα ελαιολάδου να παραμένουν υψηλά και την πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση να είναι δύσκολη, οι επιχειρήσεις αυτές αντιμετωπίζουν πραγματικές δυσκολίες στην παραλαβή και επεξεργασία της νέας παραγωγής ελαιοκάρπου.
Η Κεντρική Ιταλία: η απευθείας πώληση προσφέρει προστασία
Μετατοπίζοντας την προσοχή προς τις περιφέρειες της Κεντρικής Ιταλίας – την Τοσκάνη, την Ούμπρια, τις Μάρκε, την Εμίλια-Ρομάνια, αλλά και τη Λιγουρία -, η εικόνα αλλάζει.
Παρότι η πτωτική πίεση στις εγχώριες τιμές προκαλεί εύλογη ανησυχία και στις περιοχές αυτές, οι συνθήκες διαφέρουν. Στις συγκεκριμένες περιοχές, η εφοδιαστική αλυσίδα είναι παραδοσιακά προσανατολισμένη στην άμεση τυποποίηση και στην απευθείας πώληση, προσφέροντας έτσι έναν βαθμό εμπορικής προστασίας από τις διακυμάνσεις της αγοράς χύμα ελαιολάδου.
Στην Τοσκάνη, την Ούμπρια και την Εμίλια-Ρομάνια, ο κλάδος κινείται διαχρονικά μέσα από εμπορικά κανάλια που προστατεύονται από τον ισχυρό δεσμό με τον τόπο προέλευσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ΠΓΕ Τοσκάνη, η ΠΟΠ Ούμπρια και η ΠΟΠ Brisighella.
Παράλληλα, οι απευθείας πωλήσεις στα ελαιοτριβεία και μέσω αγροτουριστικών επιχειρήσεων μειώνουν την εξάρτηση από τις τιμές χονδρικής του χύμα προϊόντος.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει επίσης η στενή σύνδεση της ελαιοκομικής δραστηριότητας με τον τουρισμό. Η σύνδεση αυτή επιτρέπει στις επιχειρήσεις να απορροφούν την αύξηση του ενεργειακού κόστους και του κόστους έκθλιψης, τα οποία παραμένουν σε υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με τον Νότο. Αυτό καθίσταται εφικτό χάρη στους τελικούς καταναλωτές, οι οποίοι είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν την πραγματική αξία του προϊόντος στο ράφι.
Η Βόρεια Ιταλία: μικρότερη παραγωγή, μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία
Στις βόρειες περιφέρειες – το Βένετο, τη Λομβαρδία, το Φριούλι-Βενέτσια Τζούλια και το Τρεντίνο-Άλτο Άντιτζε – η εικόνα του ελαιοκομικού τομέα διαφοροποιείται ακόμη περισσότερο.
Καταρχάς, η παραγωγή είναι πιο περιορισμένη, γεγονός που μπορεί να της προσδώσει υψηλότερη προστιθέμενη αξία.
Τα ελαιόλαδα της περιοχής της λίμνης Γκάρντα (ΠΟΠ Garda), της Βαλπολιτσέλα, των λόφων Μπερίτσι, Ευγκανέι και Αζολάνι (ΠΟΠ Veneto), καθώς και των λοφωδών περιοχών του Φριούλι και της Τεργέστης (ΠΟΠ Tergeste), απευθύνονται σε μικρότερες και πιο εξειδικευμένες αγορές, όπου η τελική τιμή του προϊόντος δεν επηρεάζεται στον ίδιο βαθμό από τις διακυμάνσεις της μαζικής αγοράς.
Εδώ, τα περισσότερα ελαιοτριβεία λειτουργούν με το σύστημα της παροχής υπηρεσιών έκθλιψης για λογαριασμό τρίτων. Ο ελαιοπαραγωγός παραδίδει τη δική του μικρή ποσότητα ελαιοκάρπου, πληρώνει το αντίτιμο της έκθλιψης στον ιδιοκτήτη του ελαιοτριβείου και παραλαμβάνει το δικό του ελαιόλαδο, είτε για ιδιοκατανάλωση είτε για διάθεση μέσω σταθερών, εξειδικευμένων εμπορικών δικτύων.
Με αυτόν τον τρόπο, το ελαιοτριβείο δεν χρειάζεται να προκαταβάλει κεφάλαια για την αγορά της πρώτης ύλης. Έτσι περιορίζεται ουσιαστικά ο κίνδυνος οικονομικής αφερεγγυότητας ή υποτίμησης των αποθεμάτων, ο οποίος, αντίθετα, παραλύει σήμερα πολλές επιχειρήσεις του Νότου.
Ένα κοινό αίτημα για ολόκληρη την Ιταλία: αυστηρότεροι έλεγχοι
Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημείο σύγκλισης που ενώνει ολόκληρο τον ιταλικό ελαιοκομικό τομέα, από το Τρέντο έως τη Σάντα Μαρία ντι Λέουκα: η ομόφωνη απαίτηση για ελέγχους στην προέλευση, στην ποιότητα και στην ορθή επισήμανση των προϊόντων στα κανάλια της Μεγάλης Οργανωμένης Λιανικής Πώλησης (GDO).
Απέναντι στις πωλήσεις κάτω του κόστους και στις εμπορικές πρακτικές διαμεσολάβησης μέσω τρίτων χωρών ή επιχειρήσεων, η προστασία του πραγματικά «100% Ιταλικού» ελαιολάδου και η διαφάνεια των ισοζυγίων μάζας στο πληροφοριακό σύστημα SIAN παραμένουν η μοναδική οδός για τη διασφάλιση της οικονομικής επιβίωσης ενός στρατηγικής σημασίας κλάδου της εθνικής αγροδιατροφής.
Πηγή: Olivonews