Για πρώτη φορά, και ενόψει της αναμενόμενης σημαντικής πτώσης των τιμών, η ισπανική κυβέρνηση διέταξε την Παρασκευή την προσωρινή απόσυρση του 12% της παραγωγής ελαιολάδου της ελαιοκομικής περιόδου 2026/2027. Το ισπανικό Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων εκτιμά ότι το μέτρο θα αφορά περίπου 188.000 τόνους ελαιολάδου, με στόχο «τη σταθεροποίηση της αγοράς και την αποφυγή ανισορροπιών που ενδέχεται να προκύψουν από τη σημαντική αύξηση της προσφοράς».
Το μέτρο, το οποίο είχαν ζητήσει οι αγροτικές οργανώσεις ASAJA, UPA, COAG και οι Αγροδιατροφικοί Συνεταιρισμοί, θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά φέτος, καθώς την προηγούμενη χρονιά δεν ενεργοποιήθηκε λόγω της χαμηλότερης παραγωγής. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η φετινή συγκομιδή θα οδηγήσει σε «υπερπαραγωγή», καταγράφοντας την τέταρτη μεγαλύτερη σοδειά στην ιστορία. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες της άνοιξης, με ήπιες θερμοκρασίες και άφθονες βροχοπτώσεις.
Έτσι, η υπουργική απόφαση, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή στην Επίσημη Εφημερίδα της Ισπανίας (BOE), προβλέπει την ενεργοποίηση του μηχανισμού απόσυρσης προϊόντος σε περίπτωση υπερπαραγωγής, βάσει του Κανονισμού 1308/2013 για την Κοινή Οργάνωση των Αγορών.
«Το μέτρο αποσκοπεί στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του εισοδήματος των παραγωγών, αλλά και στην προστασία των συμφερόντων των αγοραστών ελαιολάδου. Στόχος είναι να ενισχυθεί η σταθερότητα της αγοράς, προς όφελος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών», αναφέρουν εκπρόσωποι του ισπανικού Υπουργείου Γεωργίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι αυτόνομες κοινότητες της Ισπανίας, η παραγωγή για την περίοδο 2026/2027 προβλέπεται να ανέλθει σε 1.602.596 τόνους ελαιολάδου, αυξημένη κατά 23% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.
Παράλληλα, τα αρχικά αποθέματα της νέας ελαιοκομικής περιόδου ανέρχονται σε 357.040 τόνους, αυξημένα κατά 23,3% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Όπως εξηγεί το Υπουργείο, τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι πληρούνται τα τεχνικά κριτήρια που προβλέπονται στην απόφαση εμπορίας για την ενεργοποίηση του μηχανισμού απόσυρσης, καθώς το άθροισμα της εκτιμώμενης νέας παραγωγής και των αποθεμάτων που μεταφέρονται από την προηγούμενη περίοδο αντιστοιχεί στο 120% της μέσης παραγωγής ελαιολάδου των έξι προηγούμενων περιόδων.
«Πρέπει να αναζητήσουμε λύσεις, αλλά αυτή δεν είναι η κατάλληλη»
Η αντίδραση της βιομηχανίας ελαιολάδου ήταν άμεση, καθώς οι παρατηρήσεις και οι αντιρρήσεις που είχε υποβάλει κατά τη διάρκεια της προηγούμενης διαβούλευσης δεν εισακούστηκαν.
Σε αντίθεση με τις αγροτικές οργανώσεις, οι οποίες χαιρετίζουν το μέτρο θεωρώντας ότι προστατεύει τις τιμές παραγωγού και, κατ’ επέκταση, τους αγρότες, η βιομηχανία εκτιμά ότι η απόσυρση του ελαιολάδου πλήττει την ανταγωνιστικότητά της.
«Υποστηρίζουμε την ανάγκη για τη μέγιστη δυνατή αμοιβή όλων των κρίκων της αλυσίδας, ωστόσο το συγκεκριμένο μέτρο δεν είναι η καταλληλότερη επιλογή. Το 70% της ισπανικής παραγωγής ελαιολάδου εξάγεται και το μέτρο αυτό λειτουργεί εις βάρος της ανταγωνιστικότητάς μας», δηλώνει στην εφημερίδα EXPANSIÓN ο Rafael Picó, γενικός διευθυντής της Asoliva (Ισπανική Ένωση Βιομηχανίας και Εξαγωγικού Εμπορίου Ελαιολάδου).
Η Asoliva είχε καταθέσει εναλλακτικές προτάσεις, όπως η ιδιωτική αποθεματοποίηση, ένας μηχανισμός που εφαρμοζόταν στο παρελθόν. «Καμία από τις προτάσεις μας δεν εισακούστηκε», επισημαίνει.
Από την πλευρά της Anierac (Εθνική Ένωση Βιομηχανιών Τυποποίησης και Εξευγενισμού Ελαιολάδου), ο γενικός διευθυντής της, Primitivo Fernández, εκφράζει ανάλογες ανησυχίες.
«Το μέτρο αυτό εφαρμόζεται αποκλειστικά στην Ισπανία. Οι υπόλοιπες παραγωγικές χώρες, τόσο εντός όσο και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αντιμετωπίζουν αντίστοιχους περιορισμούς και θα συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται σε μια ελεύθερη αγορά», τονίζει.
Ο Fernández αναγνωρίζει ότι «και ο ίδιος ο κλάδος ανησυχεί και πρέπει να αναζητηθούν λύσεις, αλλά αυτή δεν είναι η κατάλληλη». Κατά την άποψή του, πρόκειται για ένα προσωρινό και συγκυριακό μέτρο, το οποίο δεν αποτελεί λύση σε ένα πρόβλημα που εμφανίζεται αρκετά συχνά.
«Για εμάς, η βασική απάντηση βρίσκεται στην αύξηση της κατανάλωσης, η οποία επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της προώθησης του προϊόντος. Η προώθηση θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί από τον ίδιο τον κλάδο, επομένως θα χρειαστούν περισσότερα χρήματα», σημειώνει.
Η Anierac έχει ήδη προαναγγείλει ότι θα προσφύγει κατά της απόφασης του ισπανικού Υπουργείου.
Όπως διευκρίνισε την Παρασκευή το Υπουργείο Γεωργίας, κάθε ελαιοτριβείο θα υποχρεούται να αποσύρει το 12% της σωρευτικής μηνιαίας παραγωγής του σε ελαιόλαδο, ανεξαρτήτως κατηγορίας. Τα ελαιοτριβεία θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν την κατηγορία ελαιολάδου που επιθυμούν να αποσύρουν από την αγορά, ενώ η αποθήκευση θα μπορεί να πραγματοποιείται είτε σε δικές τους εγκαταστάσεις είτε σε εγκαταστάσεις τρίτων.
Πηγή: Expansion
