Το Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων της Ισπανίας (MAPA) δημοσίευσε σήμερα στην Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους (BOE) την απόφαση με την οποία καθορίζεται ο κανονισμός εμπορίας του ελαιολάδου για την ελαιοκομική περίοδο 2025/26. Στόχος της είναι να προληφθούν πιθανές στρεβλώσεις στην αγορά σε περίπτωση υπερπαραγωγής, μέσω απόσυρσης προϊόντος.
Αν και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που κοινοποιήθηκαν από τις αυτόνομες κοινότητες (CCAA) στις αρχές Οκτωβρίου, δεν φαίνεται να πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση του μέτρου, το Υπουργείο επέλεξε να έχει τον κανονισμό διαθέσιμο σε περίπτωση που χρειαστεί να εφαρμοστεί. Η απαραίτητη προϋπόθεση για την ενεργοποίησή του είναι το άθροισμα των αρχικών αποθεμάτων και των εκτιμώμενων ποσοτήτων παραγωγής να φτάνει το 120% του μέσου όρου αυτού του αθροίσματος των έξι προηγούμενων περιόδων.
Η απόφαση καθορίζει επίσης το κριτήριο προσδιορισμού του ποσοστού απόσυρσης ελαιολάδου, ανεξαρτήτως κατηγορίας, το οποίο θα επιλέγει ο ίδιος ο φορέας (παραγωγός ή επιχείρηση), και θα υπολογίζεται επί του συνόλου της παραγωγής ελαιολάδου. Τα μέτρα αφορούν τα ελαιοτριβεία παραγωγής ελαιολάδου.
Το ποσοστό της παραγωγής που θα αποσυρθεί θα καθορίζεται με απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Παραγωγών και Αγροτικών Αγορών έως τις 15 Νοεμβρίου, οπότε το Υπουργείο θα εκπονήσει σχέδιο ελέγχου της εφαρμογής του κανονισμού. Τους επίσημους ελέγχους συμμόρφωσης θα πραγματοποιούν τα αρμόδια όργανα των αυτόνομων κοινοτήτων.
Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 167 bis του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου προβλέπει ότι, με σκοπό τη βελτίωση και σταθεροποίηση της λειτουργίας της κοινής αγοράς των ελαιολάδων (και των ελιών από τις οποίες προέρχονται), τα κράτη μέλη παραγωγοί μπορούν να θεσπίζουν κανόνες εμπορίας για τη ρύθμιση της προσφοράς.
Για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού, στην Ισπανία εγκρίθηκε το Βασιλικό Διάταγμα 84/2021, το οποίο προβλέπει ότι «όταν οι συνθήκες της αγοράς το δικαιολογούν, μπορούν να θεσπίζονται κανόνες εμπορίας με στόχο τη βελτίωση της σταθερότητας και της λειτουργίας της αγοράς για συγκεκριμένη εμπορική περίοδο, μέσω απόσυρσης προϊόντος έως την επόμενη περίοδο ή/και διάθεσής του για μη διατροφική χρήση».
Πρόκειται, συνεπώς, όπως επισημαίνει το MAPA, για «μέτρο εξαιρετικού και προσωρινού χαρακτήρα».
Το Υπουργείο υπενθυμίζει ότι, μετά από δύο διαδοχικές περιόδους χαμηλής παραγωγής, κατά την περίοδο 2024/25 η παραγωγική ικανότητα αποκαταστάθηκε. Παράλληλα, οι εξαιρετικές καιρικές συνθήκες της περασμένης άνοιξης, με άφθονες βροχοπτώσεις, οδήγησαν σε πρώτες εκτιμήσεις παραγωγής για την περίοδο 2025/26 “εξαιρετικά υψηλές”, που ενδέχεται να προκαλέσουν υπερπροσφορά ελαιολάδου και αστάθεια στην αγορά.
Μπροστά σε αυτή την προοπτική, το Υπουργείο άρχισε να προετοιμάζει τον μηχανισμό απόσυρσης ελαιολάδου από την αγορά, όπως προβλέπει το Βασιλικό Διάταγμα 84/2021, το οποίο όριζε ότι η ρύθμιση αυτή έπρεπε να έχει εγκριθεί έως τις 31 Οκτωβρίου, ώστε να είναι δυνατή η εφαρμογή της εντός της τρέχουσας περιόδου για την αποτροπή στρεβλώσεων της αγοράς.
Μετά από εκτενή διαβούλευση με τις αυτόνομες κοινότητες και τους εκπροσώπους του κλάδου, το σχέδιο κανονισμού που δημοσιεύθηκε σήμερα υποβλήθηκε αρχικά σε προδιαβούλευση και στη συνέχεια σε δημόσια διαβούλευση.
Αφού συλλέχθηκαν και αξιολογήθηκαν οι παρατηρήσεις και οι σχετικές γνωμοδοτήσεις, το Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων προχώρησε στη δημοσίευση της απόφασης, η εφαρμογή της οποίας εξαρτάται από την πλήρωση του κριτηρίου ενεργοποίησης που έχει οριστεί για την απόσυρση ελαιολάδου, με βάση την αναγκαία προϋπόθεση που αναφέρεται ανωτέρω.
Πηγή: Olimerca
