Σε μια αγορά ελαιολάδου όπου η τιμή στην πηγή μειώνεται σε όλα τα στάδια της αλυσίδας, είναι επείγον ολόκληρος ο κλάδος να προσπαθήσει να εντοπίσει και να αντιμετωπίσει τις αιτίες αυτής της πτώσης.
Συγκεκριμένα, μέσα σε μόλις 3-4 μήνες οι τιμές έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από 1 €/κιλό και, μπροστά σε αυτή την κατάσταση, υπάρχουν διάφορες αιτιολογίες που ορισμένοι επιμένουν να παρουσιάζουν ως την πιο επιζήμια: τις εισαγωγές ελαιολάδου από την Τυνησία.
Δεν θα ισχυριστούμε ότι δεν έχουν τη σημασία τους στο σύνολο των συναλλαγών της εθνικής αγοράς. Είναι όμως επίσης γεγονός ότι υπάρχουν και άλλες αιτίες που δεν βοηθούν στη βελτίωση της σημερινής κατάστασης, η οποία προκαλεί τόσο μεγάλη ζημιά στους μικρότερους παραγωγούς, που δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να κατανοήσουμε αν πράγματι ισχύει αυτό.
Αν εξετάσουμε την επίδραση των εισαγωγών ελαιολάδου από την Τυνησία, μπορεί να υποστηριχθεί με βεβαιότητα ότι, εκτός από μια μικρή ποσότητα που εισάγεται στο πλαίσιο ποσόστωσης που έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το μεγαλύτερο μέρος των αγορών ελαιολάδου από την Τυνησία πραγματοποιείται στο πλαίσιο του RPA (Καθεστώς Ενεργητικής Τελειοποίησης).
Η εισαγωγή στο πλαίσιο του RPA υποχρεώνει τον εισαγωγέα να εξάγει το συγκεκριμένο ελαιόλαδο εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών. Δεν μπορεί όμως να εξαχθεί σε οποιαδήποτε χώρα, καθώς καθημερινά μειώνεται ο αριθμός των χωρών που μπορούν να παραλαμβάνουν προϊόντα υπό καθεστώς RPA.
Μεταξύ των χωρών που μπορούν να δεχθούν ελαιόλαδο υπό καθεστώς RPA βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες αναμφίβολα αποτελούν τον σημαντικότερο προορισμό. Εκτιμάται ότι πάνω από το 60% του ελαιολάδου που εξάγεται υπό καθεστώς RPA έχει προορισμό τις ΗΠΑ.
Εάν θέσουμε ως στόχο τη μείωση των εισαγωγών από την Τυνησία, θα πρέπει να εξετάσουμε κατά πόσο οι πωλήσεις στην αμερικανική αγορά θα πρέπει να περιλαμβάνουν αποκλειστικά ελαιόλαδο ισπανικής προέλευσης.
Ωστόσο, μετά την ανάλυση των στοιχείων εισαγωγών των ΗΠΑ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, προκύπτουν ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα:
- Η Τυνησία είναι πλέον η κυριότερη χώρα εξαγωγής ελαιολάδου προς τις ΗΠΑ, ξεπερνώντας την Ισπανία και την Ιταλία.
- Η Τυνησία έχει πουλήσει φέτος περίπου 75.000 τόνους, με μέση τιμή 3,49 €/κιλό.
- Η Ισπανία έχει πουλήσει περίπου 68.000 τόνους, με μέση τιμή 4,60 €/κιλό.
- Αυτό σημαίνει ότι η Τυνησία είναι πολύ πιο ανταγωνιστική ως προς την τιμή σε σχέση με την Ισπανία.
Εξέλιξη των εισαγωγών ελαιολάδου στις ΗΠΑ ανά χώρα
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι ο ισπανικός κλάδος ελαιολάδου εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ύπαρξη διαθέσιμου προϊόντος δεν θα είναι πλέον αρκετή για να εξασφαλίσει την ανταγωνιστικότητα.
Αρκεί να εξετάσουμε την αύξηση του κόστους τα τελευταία χρόνια, τις ασταθείς σοδειές και το πρόβλημα των δομών των ελαιοτριβείων, οι οποίες δεν είναι πάντα προσαρμοσμένες στους διαθέσιμους όγκους παραγωγής.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, είναι απαραίτητο να τονιστεί εκ νέου ότι το μέλλον του κλάδου περνά αναγκαστικά είτε από το να γίνουν οι επιχειρήσεις μεγαλύτερες, είτε από την ικανότητά τους να δημιουργούν μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.
Η αμερικανική αγορά δεν θεωρεί πλέον το τυνησιακό ελαιόλαδο ως προϊόν χαμηλότερης ποιότητας και είναι ξεκάθαρα διατεθειμένη να το καταναλώνει.
Εάν η Ισπανία θέλει να συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αμερικανική αγορά, πρέπει να ανταγωνιστεί χώρες όπως η Τυνησία, το Μαρόκο και η Τουρκία. Για να το πετύχει, θα πρέπει είτε να γίνει πιο ανταγωνιστική ως προς την τιμή είτε να καταφέρει να κάνει τον Αμερικανό καταναλωτή διατεθειμένο να πληρώσει περισσότερο για το ισπανικό ελαιόλαδο — κάτι που, μέχρι σήμερα, δεν συμβαίνει.
Nieves Ortega
Διευθύντρια
Πηγή: Olimerca
